close

  • Polsce – służyć, Europę – tworzyć, Świat – rozumieć

     

  • INFORMACJE ARCHIWALNE

  • GOSPODARKA RUMUMŃSKA (dane z 2012 r.)

     

    1.1 Położenie geograficzne, ludność, obszar, stolica, języki urzędowe.

    Położenie geograficzne: Rumunia to kraj położony w południowo-wschodniej Europie, u nasady Półwyspu Bałkańskiego. Rozpiętość Rumunii w kierunku południkowym wynosi 510 km, a w kierunku równoleżnikowym – 725 km. Rumunia jest krajem karpackim, naddunajskim, z dostępem do Morza Czarnego. Jej granice o łącznej długości 3152,9 km w dużej części są naturalne. Na południu granicę w większości stanowi Dunaj, na północy częściowo Karpaty, na wschodzie rzeka Prut, a 245 km granicy południowo-wschodniej to wybrzeże Morza Czarnego. Ukształtowanie terenu jest urozmaicone, głównym jego elementem jest łańcuch górski – ¾ powierzchni Karpat znajduje się na terytorium Rumunii. To Karpaty właśnie decydują o podziale Rumunii na podstawowe krainy historyczno-geograficzne. Z racji stosunkowo młodej historii Rumunii jako całości, krainy te – przynależne niegdyś do różnych państw – cechuje wyraźne zróżnicowanie językowo-wyznaniowo-kulturowe.

    Obszar: Rumunia zajmuje obszar 237,5 tys. km2, graniczy z pięcioma krajami: od południa z Bułgarią (631,3 km), od południowego-zachodu z Serbią (546,4 km), od zachodu z Węgrami (448 km), zaś od północy i wschodu z Ukrainą (649,4 km) i Mołdawią (681,3 km).

    Ludność: Wstępne wyniki przeprowadzonego w listopadzie 2011r. spisu powszechnego informują o spadku liczby ludności do 19,04 mln osób (21,4 mln osób według wcześniejszych oficjalnych danych). Około 12% ludności stanowią mniejszości narodowe. Najsilniejszą z nich są Węgrzy (ok. 6,5%). Zamieszkują oni tereny uprzednio należące do Węgier – czyli Siedmiogród. Pozostałe główne mniejszości stanowią: Romowie (3,2%), Ukraińcy (0,28%) i Niemcy (0,19%). W regionie Bukowiny żyje także grupa Rumunów polskiego pochodzenia (ok. 3,5 tys. osób).

    Największe skupiska Rumunów poza krajem znajdują się we Włoszech i w Hiszpanii (szacunki mówią o 1 – 2 mln).

    Język urzędowy: Językiem urzędowym jest rumuński. Jest to język romański, ukształtowany na podstawach łaciny. W Siedmiogrodzie istnieje szkolnictwo węgierskie.

    Stolicą Rumunii jest Bukareszt.

    1.2. Warunki klimatyczne.

    Rumunia ma umiarkowany klimat kontynentalny, o czterech zróżnicowanych porach roku. Tak zwany „efekt cieplarniany” coraz bardziej wpływa na zniwelowanie różnic klimatycznych na terenach pomiędzy Karpatami i Dunajem i ograniczenie pór roku do dwóch – lata i zimy. Lata są coraz gorętsze, ze średnimi temperaturami 24 - 26°C; często temperatura dochodzi do 42°C. Zimy są mroźne, śnieżne (szczególnie w rejonach górskich temperatura spada poniżej - 20°C), ze średnią temperaturą ok. -5°C. Coraz częściej Rumunia nawiedzana jest przez takie anomalie pogodowe jak: powodzie po gwałtownych opadach, susze, szczególnie na południu i wschodzie kraju, gwałtowne mrozy w centrum nawet do – 30°C. Opady są najobfitsze w maju i w czerwcu; średnia krajowa to 640 mm rocznie. W Karpatach średnia ta wynosi 1400 mm, na równinach – 500 mm, w Muntenii, Dobrudży i w południowej części Wyżyny Mołdawskiej – 400 mm. Najmniej opadów odnotowuje się w rejonie delty Dunaju (unikalny na skalę europejską ekosystem) – zaledwie 380 mm rocznie.

    1.3. Główne bogactwa naturalne.

    W Rumunii występują liczne bogactwa mineralne: ropa naftowa (udokumentowane zasoby – 54,8 mln t zostaną wyczerpane w przeciągu kilkunastu lat przy rocznym wydobyciu na poziomie 4-4,5 mln t; złoża geologiczne szacowane są na 2 mld t), gaz ziemny (roczne wydobycie na poziomie 10,5-11 mld m3; szacuje się, że zasoby potwierdzone zostaną wyczerpane w przeciągu 10 lat; złoża geologiczne ocenia się na 660 mld m3), węgiel brunatny (zasoby eksploatacyjne – 3,29 mld t) i kamienny (złoża eksploatacyjne ocenia się na 600 mln ton), mangan, żelazo, miedź, sól kamienna, cynk i ołów, złoto. Głównym obszarem ich występowania jest Wyżyna Siedmiogrodzka i region Karpat. Według dostępnych szacunkowych ocen w Rumunii mogą występować złoża gazu łupkowego, zasoby pozostają jednak nierozpozane. Rząd V. Ponty, po objęciu władzy na początku maja 2012 r., wprowadził moratorium na wydobycie gazu łupkowego – do czasu zakończenia europejskiego studium wpływu procesu szczelinowania hydraulicznego (hydraulic fracturing) na środowisko. Zgodnie z komunikatem rumuńskiego resortu gospodarki moratorium zostanie zniesione gdy upublicznione zostaną wyniki badań UE wykazujące, że wydobycie gazu łupkowego nie stanowi zagrożenia dla środowiska. W latach 2010-2011 Rumunia przyznała koncesje na poszukiwanie ropy i gazu na szelfie Morza Czarnego m.in. konsorcjom OMV Petrom-Exxon Mobil, Sterling Resources-Petro Ventures-Gas Plus, Lukoil-Vanco International. Konsorcjum OMV Petrom-ExxonMobil, które jako pierwsze, w lutym 2012 r., rozpoczęło wiercenia poszukiwawcze węglowodorów na rumuńskim szelfie Morza Czarnego – poinformowało o odkryciu znaczących zasobów gazu ziemnego (wstępne oceny wskazują na zasobność złoża Domino-1/Neptun offshore bloc na poziomie 42-84 mld m3; precyzyjne oszacowanie zdolności produkcyjnych złoża wymagać będzie jednak długotrwałych prac badawczych).

    W różnych częściach rumuńskich Karpat eksploatowanych jest wiele kopalni (odkrywkowych, odwiertów, rzadziej głębinowych). W Karpatach Wschodnich, w górach Marmaroskich (okolice Baia Borşa) eksploatowane są rudy miedzi, cynku i ołowiu, a na południowo-wschodnich stokach gór Rodniańskich, w Rodna Veche - piryt. W górach Guţii (okolice Baia Sprie) wydobywa się rudy cynku, ołowiu a także pewne ilości złota. W dolinie Bystrzycy (okolice Iacobeni i Vatra Dornei) oraz w pobliskich Kelimenach wydobywa się rudy manganu (kopalnia odkrywkowa na stokach szczytu Pietrosul). Niedalerko Bălan w Górach Hăsmaş wydobywa się rudy miedzi. W Subkarpatach Mołdawskich w rejonie doliny Trotus oraz koło Bacău wydobywa się ropę naftową, sól kamienną oraz węgiel brunatny (Comăneşti). Na północ od Ploieşti, u wylotu doliny Prahovy eksploatowane sa największe w Rumunii i jedne z największych w Europie złoża ropy naftowej. Głównym zagłębiem górniczym Karpat Południowych jest rejon górnej części doliny rzeki Jiu (okolice Petroşani czy Vulcan, Lupeni), gdzie wydobywa się węgiel brunatny. Natomiast w dolinie Cerna na południe od Hunedoara w górach Poiana Ruscă eksploatuje się złoża rud cynku, ołowiu i pirytu, a bardziej na zachód - żelaza. Kolejnym zagłębiem górniczym, na zachodnim skraju Karpat Południowych są góry Banackie. Wydobywa się tu węgiel kamienny (rejon Reşiţa i Caransebeş oraz rudy żelaza (Ocna de Fier i rejon Gór Aninei). Góry Zachodnie, a zwłaszcza ich część południowo-wschodnia są bogate w rudy cynku i ołowiu, rtęci a także złota (Zlatna i Gura Barza). W północnej ich części oraz na Wyżynie Samoszu eksploatuje się boksyty. Podstawowym surowcem wydobywanym na obszarze Wyżyny Siedmiogrodzkiej jest gaz ziemny. Jego główne pokłady znajdują się w okolicy Mediaş i Saroş. Należy też wspomnieć o eksploatacji źródeł mineralnych – uznawanych za najlepsze w Europie, których w Karpatach rumuńskich jest znaczna ilość, najwięcej we wschodnim Siedmiogrodzie, w rejonie Gór Harghita.

    Pomimo posiadania złóż ropy naftowej, jej produkcja nie jest wystarczająca do pokrycia całości krajowego zapotrzebowania. W rezultacie Rumunia jest importerem netto tego surowca (import stanowi 58% wewnętrznej konsumpcji). Niższy jest udział importu w przypadku gazu ziemnego (18-23% zużycia krajowego). Rumunia posiada także zasoby uranu, które są wykorzystywane w dwóch obecnie działających blokach elektrowni atomowej Cernavodă.

    1.4 System walutowy, kurs i wymiana.

    Walutą rumuńską jest leu (RON). Rumunia ma płynny kurs walutowy, bank centralny interweniuje na rynku walutowym – nie podając do publicznej wiadomości dat i skali interwencji. W 2011r. średni kurs wymiany RON/EUR wyniósł 4,2379, rok wcześniej - 4,2099. Na koniec 2011 r. kurs RON/EUR wynosił 4,3197. Wymiany można dokonać w bankach i w kantorach. W dniu 6.07.2012r. na tle krajowych zawirowań politycznych (wszczęcie przez rządzącą koalicję procedury impeachmentu prezydenta) kurs wymiany RON/EUR osiągnął historyczne maksimum – 4,5142 RON za 1 EUR. Kantory walutowe zazwyczaj nie stosują prowizji od transakcji. Różnica kursu kupna i kursu sprzedaży w kantorach waha się do kilku do kilkunastu lei na każde wymieniane 100 EUR. Spread zależny jest w dużej mierze od pory dnia i tygodnia: rośnie w dni wolne oraz wieczorami.

     

    Kurs wymiany

    2006

    2007

    2008

    2009

    2010

    2011

    maj 2012

    RON/USD

    (średnio)

    2,81

    2,44

    2,5189

    3,0493

    3,1779

    3,0486

    3,4703

    RON/EUR

    (średnio)

    3,53

    3,34

    3,6827

    4,2373

    4,2099

    4,2379

    4,4381

    • 1.5. Religia.

    Tradycyjnie dominującym wyznaniem ludności rumuńskiej jest religia prawosławna (rumuński kościół autokefaliczny - metropolia w Bukareszcie). Utożsamia się z nią ponad 80% ludności. Na drugim miejscu jest protestantyzm ok. 6,8%, na trzecim wyznanie rzymsko-katolickie ok. 6% (w większości Niemcy, część Węgrów - głównie Seklerzy - oraz Polonia). Kościół ewangelicko-reformowany (kalwiński) jest mocno osadzony w tradycji historycznej ludności węgierskiej, obecny w Siedmiogrodzie. Również z przesłanek historycznych wynika, że pewna część rumuńskiej ludności Siedmiogrodu należy do odradzającego się obecnie kościoła greko-katolickiego (unickiego). Muzułmanami są mieszkający w Dobrudży Turcy i Tatarzy – największy meczet znajduje się w Konstancy.

    1.6. Infrastruktura transportowa.

    Aktualnie w Rumunii jest ponad 11 tys. km linii kolejowych. Większość z linii głównych jest zelektryfikowana, choć inwestycje te zostały zrealizowane dopiero w ciągu ostatnich kilkunastu lat. Jeszcze w połowie lat 70-tych zelektryfikowane były tylko odcinki z Bukaresztu przez Ploieşti do Braszowa oraz w okolicach Timiszoary. W przewozach dominowała trakcja spalinowa w oparciu o własne zasoby ropy naftowej. Dopiero gdy w latach 80. rząd komunistyczny przeznaczył większość wydobywanej ropy na spłatę zadłużenia zagranicznego, zaczęto intensywniej elektryfikować kolej w celu zaoszczędzenia tego surowca.

    Sieć dróg wynosi ok. 199 tys. km, z czego część odcinków o charakterze lokalnym to nieasfaltowane drogi bite i szutrowe. W ramach projektu autostrady A1, łączącej Bukareszt z graniczną miejscowością Nădlac, przez Piteşti, Sibiu, Deva, Timiszoara i Arad (558 km) zrealizowano 3 odcinki (Bukareszt – Piteşti 128 km, Selimbar – Sura Mică (obwodnica Sibiu) 17,2 km i Timiszoara – Arad 32,3 km). W budowie jest autostrada A2 z Bukaresztu do Konstancy – ukończono 152 km z Bukaresztu do Cernavodă i 14 km z Murfatlaru do Konstancy, w trakcie realizacji jest ostatni odcinek z miejscowości Cernavoda do Konstancy. W realizacji jest także projekt Autostrady A3, łączącej Bukareszt z graniczną miejscowością Borş przez Braszów i Oradeę (582 km). Pierwszy odcinek Bukareszt – Ploieşti powinien – po opóźnieniach - zostać oddany do użytku w drugiej połowie 2012 r. Dotychczas ukończono 54 kilometrowy odcinek pomiędzy Câmpia Turzii i Gilău. Jest także kilka odcinków dwupasmowych dróg szybkiego ruchu (np. z Bukaresztu do Ploieşti oraz fragment szosy w stronę Giurgiu, dojazdowe odcinki do Klużu, Sibiu i Braszowa). Drogi w Rumunii dzielą się na cztery kategorie: międzynarodowe - E, krajowe - DN (Drum Naţional), wojewódzkie - DJ (Drum Judeţean) i gminne - DC (Drum Comunal).

    Główne przejścia graniczne - granica z Węgrami: Arad CURTICI (pociągi), Arad NǍDLAC (samochody), Bihor SALONTA (pociągi, samochody), Bihor BORŞ (samochody), Timiş CENAD (samochody); granica z Serbią: Caraş Severin NAIDAS (samochody), Mehedinţi PORTILE DE FIER II (samochody), Timiş MORAVIŢA (pociągi, samochody); Timiş JIMBOLIA (pociągi, samochody); granica z Bułgarią: Giurgiu GIURGIU (jedyny most na Dunaju - pociągi, samochody), Konstanca NEGRU VODA (pociągi, samochody), Konstanca VAMA VECHE (samochody); Teleorman ZIMNICEA (pociągi, samochody); granica z Ukrainą: Botoşani STANCA (samochody), Maramureş SIGHET (pociągi, samochody), Maramureş CAMPULUNG la Tisa (pociągi), Satu Mare HALMEU (pociągi, samochody), Satu Mare CAREI (pociągi), Suczawa DORNEŞTI (pociągi, samochody); Suczawa SIRET (samochody); granica z Mołdawią: Jassy SCULENI (samochody), Vaslui ALBITA (samochody).

    Transport wodny śródlądowy to przede wszystkim żeglowny na całym odcinku w granicach państwa Dunaj (inne rzeki choć duże - jednak bystre i kamieniste, nadają się praktycznie tylko do spławu drewna). Najważniejszymi portami naddunajskimi są Turnu Severin, Giurgiu oraz Brăila i Galaţi, które chociaż położone ponad 100 km od ujścia, są jednocześnie obok leżącej na wybrzeżu Konstancy, głównymi portami morskimi.

    Transport lotniczy. Lotniska mogące obsługiwać ruch międzynarodowy znajdują się w: Bukareszcie (Otopeni, Băneasa), Timiszoarze, Klużu, Konstancy, Krajowej, Aradzie, Sibiu, Bacău, Jassach, Oradei, Târgu Mureş. Ruch krajowy obsługują: Suczawa, Baia Mare, Satu Mare, Tulcea (istotna dla komunikacji z trudno dostępnym rejonem delty Dunaju). Praktycznie monopolistą w krajowej komunikacji lotniczej są państwowe linie TAROM, które przystąpiły do sojuszu SkyTeam, choć w siłę rosną nowe linie, takie jak Carpat Air czy Blue Air.

    1.7. Obowiązek wizowy.

    Obywateli polskich obowiązek wizowy nie dotyczy.

    1.8. Wykaz świąt państwowych.

    • 1-2 stycznia – Nowy Rok (Anul Nou);
    • Wielkanoc (Paşte) (ruchoma); w 2012 r. obchodzona w dniach 14-15 kwietnia ;
    • 1 maja – święto pracy (Ziua Internaţională a Muncii);
    • Święto Wniebowstąpienia (Rusalii); w 2012 r. obchodzone w dniach 3-4 czerwca;
    • 15 sierpniaŚwięto Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny (Adormirea Maicii Domnului – Sfânta Maria);
    • 1 grudnia – Dzień Zjednoczenia (Ziua Naţională a României) – Święto Narodowe Rumunii;
    • 25-26 grudnia – Boże Narodzenie (Crăciun).
    • System administracyjny

    2.1. Ustrój polityczny.

    Wg konstytucji z 1991 r. (ostatnie zmiany w 2003 r.) Rumunia jest republiką o ustroju parlamentarno – gabinetowym, ważną rolę odgrywa ośrodek prezydencki.

    2.2.Władza ustawodawcza.

    Parlament dwuizbowy: w Izbie Deputowanych (Camera Deputaţilor) zasiada obecnie (lipiec 2012 r.) 311 deputowanych, w Senacie – 129 senatorów. Obie izby wybierane są co 4 lata w wyborach tajnych, równych, bezpośrednich i proporcjonalnych. Liberalna ordynacja wyborcza gwarantuje w parlamencie miejsca przedstawicielom mniejszości narodowych (w sumie 18 mandatów, w tym jeden dla przedstawiciela mniejszości polskiej). Nie dotyczy to mniejszości węgierskiej, która wystawia kandydatów w „normalnym” trybie i pokonywała w każdych wyborach obowiązujący dotychczas pięcioprocentowy próg wyborczy. Obecnie ma ona 20 deputowanych i 8 senatorów. Kolejne wybory parlamentarne odbędą się jesienią 2012 r.

    2.3.Władza wykonawcza.

    Głową państwa jest prezydent, wybierany w wyborach powszechnych, równych, bezpośrednich i tajnych na pięcioletnią kadencję. Prezydent reprezentuje państwo i stoi na straży niepodległości, jedności i integralności terytorialnej kraju, konstytucji i prawidłowego funkcjonowania władz publicznych. 6.07.2012 rumuński parlament uchwalił zawieszenie w czynnościach prezydenta Traiana Băsescu (który drugą kadencję rozpoczął w 2009 r.). Do referendum, które odbędzie się 29.07.2012 lub do przyśpieszonych wyborów prezydenckich – w wypadku gdyby większość głosujących zdecydowała o odwołaniu prezydenta - obowiązki głowy państwa tymczasowo wykonuje przewodniczący Senatu Crin Antonescu.

    Ostatnie wybory parlamentarne w Rumunii odbyły się 30.11.2008 r., po których na czele rządu utworzonego przez koalicję Partii Demokratyczno – Liberalnej (PDL) oraz Partii Socjaldemokratycznej (PSD) stanął ówczesny lider PDL Emil Boc. Po rozpadzie ww. koalicji 01.10.2009 r. E. Boc krótko przewodził mniejszościowemu gabinetowi, który upadł w dniu 13.10.2009 r. (wotum nieufności). W dniu 23.12.2009 r. E. Boc stworzył rząd koalicyjny PDL i Demokratycznej Unii Węgrów z Rumunii (UDMR), który miał niewielką większość w parlamencie. Rząd wspierała Narodowa Unia na rzecz Postępu Rumunii (UNPR) i posłowie mniejszości. Na tle protestów ludności, w lutym 2012 r. E. Boc podał rząd do dymisji. Nowy gabinet – poparty przez „starą” koalicję PDL-UDMR-UNPR – któremu przewodniczył Mihai Razvan Ungureanu funkcjonował do 27 kwietnia 2012 r., gdy parlament przegłosował wniosek opozycyjnej koalicji USL (Unia Socjal-Liberalna) o wotum nieufności dla rządu. USL została stworzona w lutym 2011 r., w jej skład wchodzą partia socjaldemokratyczna PSD oraz centroprawicowy sojusz PNL-PC (Partii Narodowo – Liberalnej z Partią Konserwatywną).

    Po upadku gabinetu Ungureanu, prezydent Băsescu desygnował do sformułowania rządu Victora Pontę - przewodniczącego PSD oraz jednego z przewodniczących koalicji USL (drugim przewodniczącym USL jest ww. lider PNL Crin Antonescu). Rząd Victora Ponty uzyskał wotum zaufania 7 maja 2012 r. (zdecydowaną większością głosów w parlamencie – 284 „za” przy wymaganych 231). Kandydaci koalicji USL zdobyli większość mandatów w wyborach lokalnych, które miały miejsce w czerwcu 2012r. Korzystne dla USL wyniki wyborów samorządowych i sondażów opinii publicznej stawiają ją w roli zdecydowanego faworyta do zwycięstwa w jesiennych wyborach parlamentarnych.

    2.4.Struktura administracji gospodarczej.

    Za prowadzenie polityki przemysłowej (także przemysł obronny), polityki energetycznej, zarządzanie zasobami mineralnymi kraju, promocję eksportu, politykę handlową oraz rozwój małych i średnich przedsiębiorstw odpowiada Ministerstwo Gospodarki, Handlu i Otoczenia Biznesowego. W nowej strukturze resortu, którego szefem jest od maja 2012 r. Daniel Chitoiu, utworzono stanowisko ministra delegowanego ds. środowiska biznesowego (Lucian Isar; jest również członkiem rządu V. Ponty, odpowiedzialnym za sprawy związane ze środowiskiem biznesowym, w tym m.in. za deregulację i działania mające na celu ułatwienie warunków dla prowadzenia działalności gospodarczej oraz rozwój inwestycji zagranicznych podmiotów w Rumunii). Pod nadzorem ww. resortu funkcjonuje Centrum Promocji Handlu i Inwestycji Zagranicznych (Centrul Român pentru Promovarea Comerţului si Investiţiilor Străine), odpowiedzialne zarówno za promocję eksportu i importu, jak i za przyciąganie zagranicznych inwestorów. Resort gospodarki sprawuje również nadzór nad Urzędem Udziałów Państwa i Prywatyzacji w Przemyśle (Oficiul Participaţiilor Statului şi Privatizării în Industrie), odpowiedzialnym za przyciągane inwestycji zagranicznych i prywatyzację w sektorze energetycznym.

    Za prywatyzację pozostałych państwowych aktywów poza sektorem rolnym i energetycznym odpowiedzialna jest podporządkowana bezpośrednio premierowi Agencja ds. Własności Państwowej (Autoritatea pentru Valorificarea Activelor Statului).

    W obrębie sektora energetycznego działają: Narodowa Agencja ds. Zasobów Mineralnych (Agenţia Naţională pentru Resurse Minerale), Agencja Nuklearna i ds. Odpadów Radioaktywnych (Agenţia Nucleară şi pentru Deşeuri Radioactive), Rumuńska Agencja ds. Trwałego Rozwoju Stref Przemysłowych (Agenţia Română pentru Dezvoltarea Durabilă a Zonelor Industriale) oraz podporządkowana bezpośrednio premierowi Narodowa Agencja ds. Regulacji w Dziedzinie Energetyki (Agenţia Naţională de Reglementare în Domeniul Energiei).

    W strukturze administracji gospodarczej mieści się także Ministerstwo Finansów Publicznych, odpowiedzialne za politykę fiskalną i budżetową państwa oraz skorelowanie ich z innymi politykami społeczno-gospodarczymi. Podporządkowane mu są: Narodowa Agencja Administracji Podatkowej (Agenţia Naţională de Administrare Fiscală), Policja Podatkowa (Garda Financiară) i Narodowa Władza Celna (Autoritatea Naţională a Vamilor).

    Za gromadzenie danych statystycznych oraz przygotowywanie prognoz gospodarczych odpowiedzialne są odpowiednio: Narodowy Instytut Statystyczny (Institutul Naţional de Statistică) i Narodowa Komisja Prognoz (Comisia Naţională de Prognoză).

    Pod nadzorem Ministra Środowiska i Lasów działa Narodowa Agencja ds. Ochrony Środowiska (Agenţia Naţională pentru Protecţia Mediului).

    Pod nadzorem Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi działa Agencja ds. Wypłat i Interwencji w Rolnictwie (Agenţia de Plaţi şi Intervenţie pentru Agricultură - APIA) odpowiedzialna za dystrybucję środków z Europejskiego Funduszu Gwarancji Rolnych, Agencja ds. Wypłat dla Rozwoju Wsi i Rybołówstwa (Agenţia de Plăti pentru Dezvoltare Rurală şi Pescuit - APDRP), Agencja ds. Własności Państwowej (Agenţia Domeniilor Statului), odpowiedzialna za prywatyzację w sektorze rolnym.

    Za ochronę danych osobowych odpowiedzialna jest Narodowa Władza Nadzoru nad Przetwarzaniem Danych Osobowych (Autoritatea Naţională de Supraveghere a Prelucrării Datelor cu Caracter Personal).

    2.5. Sądownictwo gospodarcze.

    Na sądownictwo rumuńskie składają się następujące instytucje: Sąd Najwyższy (Înalta Curte de Casaţie şi Justiţie), sądy apelacyjne, trybunały, trybunały specjalne i sądy pierwszej instancji. Nie wyodrębniono specjalnych sądów administracyjnych. W ramach Sądu Najwyższego, ulokowanego w Bukareszcie, działają cztery sekcje, między innymi sekcja ds. administracyjnych i podatkowych. W ramach sądów apelacyjnych (jest ich piętnaście) wyodrębniono sekcje odpowiedzialne za sprawy administracyjne i podatkowe. Trybunały są ulokowane w każdym województwie. Zgodnie z prawem powinno ich być 42, ale jeden z nich, w Ilfov, aktualnie nie działa. W każdym z trybunałów funkcjonuje odrębna sekcja ds. administracyjnych i podatkowych.

    W Rumuni funkcjonuje 188 sądów pierwszej instancji, jednak sprawy administracyjne i podatkowe nie są w nich rozpatrywane.

    • Gospodarka

    3.1.1 Dane statystyczne

    PKB Rumunii – wzrósł w 2011 r. o 2,5%[1]. Największy wzrost wartości dodanej brutto w 2011 r. odnotowano w rolnictwie (+11,3%), przemyśle (+5,0%), działalności kulturalnej i sportowo-rekreacyjnej, usługach remontowych dla gospodarstw domowych i innych (+4,8%). Mniejszą skalę wzrostu odnotowano w sektorach: budownictwa (+2,7%), handlu, sektorze hotelarskim i restauracyjnym, usług transportowych i napraw środków transportu (+1,2%). Nominalna wartość PKB w 2011 r. wyniosła 578,6 mld RON. Najlepszym dla rumuńskiej gospodarki był w ub.r. III kwartał – w którym m.in. z uwagi na dobre zbiory zbóż odnotowano wzrost PKB o 4,4% w porównaniu z analogicznym okresem 2010 r.

    Według danych Narodowego Instytutu Statystyki, PKB w pierwszym kwartale 2012r. wzrósł o 0,3% w porównaniu z analogicznym okresem 2011 r. Prognoza Międzynarodowego Funduszu Walutowego z maja 2012 r. i rządowe prognozy z lipca 2012 r. zakładają wzrost PKB Rumunii o 1,5% w całym 2012 r., podczas gdy wiosenna prognoza Komisji Europejskiej przewidywała wzrost PKB o 1,4% w 2012 r. (ostrożniejsze są prognozy Banku Światowego – 1,2% i EBOiR – 0,8%).

    Budżet, dług publiczny, rezerwy walutowe. W 2011r., ogólny skonsolidowany deficyt budżetowy Rumunii wyniósł 23,8 mld RON, co oznacza 4,1% PKB, tj. poniżej limitu ustalonego w ramach umowy z Międzynarodowym Funduszem Walutowym (4,4% PKB w ujęciu kasowym; 5% PKB zgodnie z metodologią UE ESA 95). Dochody budżetu państwa w 2011 wyniosły 181,5 mld RON, wydatki – 205,4mld RON. W 2010 r. deficyt budżetowy wyniósł 33,3 mld RON, czyli 6,5% PKB (dane Ministerstwa Finansów Publicznych). Ambitne zapisy przyjętej w grudniu 2011 r. ustawy budżetowej na kolejny rok przewidywały deficyt budżetowy w 2012 r. na poziomie 11,2 mld RON – tj. 1,9% PKB w ujęciu kasowym. W maju 2012 r. międzynarodowe instytucje zgodziły się na zwiększenie tego wskaźnika do 2,2% - w ujęciu kasowym (nowy rząd V. Ponty deklaruje, że deficyt liczony zgodnie z europejskimi standardami ESA nie przekroczy w br. 3%).

    Na koniec grudnia 2011 r. dług publiczny Rumunii wynosił 222,7 mld RON, czyli 39,6% PKB – wobec 193,9 mld RON (37,9% PKB) na początku 2011 roku i 148 mld RON (29,3% PKB) na początku 2010 r. Pod koniec kwietnia 2012r. dług publiczny Rumunii wyniósł 236,64 mld RON, czyli 39% PKB.

    Rezerwy walutowe Narodowego Banku Rumunii na koniec 2011 r. wynosiły 33,2 mld EUR, co oznacza że w ciągu roku zwiększyły się o 0,8 mld EUR. Poziom rezerw walutowych Rumunii na koniec maja 2012r. - 33,5 mld EUR.

    Inflacja. W 2011r. stopa inflacji wyniosła 3,14%, co stanowiło najlepszy rezultat na przestrzeni ostatnich lat[2]. Ceny żywności w 2011 r. wzrosły jedynie o 0,95%, produktów przemysłowych i pozostałych – o 4,45% (ceny paliw wzrosły o 8,4%, energii elektrycznej – o 5%), usług – o 4,23% (dwudziestoprocentowy wzrost cen usług przewozów kolejowych).

    W pierwszych 5 miesiącach 2012 r. ceny konsumpcyjne wzrosły o 1,69% (odnotowano dwuprocentowy wzrost cen żywności i czteroprocentowy wzrost cen paliw), a roczna stopa inflacji wyniosła w maju 2012 r. 1,79%. Cel inflacyjny banku centralnego na 2012 r. pozostaje na niezmienionym poziomie 3% (+/-1%). W I kwartale 2012 r. Narodowy Bank Rumunii dwukrotnie dokonał cięć stóp procentowych – o 0,25 pkt do poziomu 5,25% (na którym pozostawały do lipca 2012 r.).

    Bezrobocie. W IV kwartale 2011 r. stopa bezrobocia liczona wg metodologii MOP wyniosła 7,7% (751 tys. osób)[3], zarejestrowani bezrobotni stanowili pod koniec 2011 r. 5,1% populacji w wieku produkcyjnym. Problem bezrobocia dotyka szczególnie osób młodych (15-24 lata) – w ostatnim kwartale 2011 r. 24,6% spośród nich pozostawało bez pracy. W maju 2012r. zarejestrowani bezrobotni stanowili 4,56% populacji w wieku produkcyjnym.

    Poziom płac. Średnia płaca brutto w grudniu 2011 r. wyniosła 2209 RON (1604 RON netto), co oznacza, że w przeciągu roku wzrosła nominalnie o 7,2%, a realnie o 3,9%. Średnia płaca brutto w kwietniu 2012 r. wyniosła 2140 RON (1553 RON netto).

    Inwestycje zagraniczne. Wartość bezpośrednich inwestycji zagranicznych jakie napłynęły do Rumunii w 2011 r. wyniosła 1917 mln EUR, co oznacza spadek o 13,6% w porównaniu do roku poprzedniego[4]. Wartość skumulowanych BIZ wg stanu na 31 grudnia 2011 r. wynosi 54,35 mld EUR. Głównymi inwestorami w Rumunii są: Holandia (z udziałem 20,7% w wartości skumulowanych BIZ wg stanu na koniec 2010 r.), Austria (17,8%), Niemcy (12,2%), Francja (8,3%), Grecja (5,7%), Włochy (5,3%), Cypr (4,9%), Szwajcaria (3,8%), Stany Zjednoczone Ameryki (2,6%), Hiszpania (2,0%) Luksemburg (1,9%), Czechy 1,8%, Belgia (1,6%), Węgry (1,4%), Wielka Brytania (1,2%), Turcja (1,2%). Polska otwiera trzecią dziesiątkę największych inwestorów zagranicznych w Rumunii z inwestycjami o wartości 211 mln EUR i udziałem 0,4% w skumulowanych BIZ.

    W strukturze sektorowej skumulowanych inwestycji wg stanu na 31.12.2010 r. największy udział ma przemysł (43,9%), sektor finansowo-ubezpieczeniowy (19,1%), handel (12,4%), budownictwo i transakcje na rynku nieruchomości (9%), sektor IT i łączności (5,9%), rolnictwo (2%), transport (1,5%). Inwestycje w przemysł przetwórczy stanowiły 32% całości BIZ, na przemysł wydobywczy przypadło 4,5% skumulowanych BIZ. W ramach przetwórstwa przemysłowego rozkład gałęzi, do których napłynęły BIZ wyglądał następująco: paliwa, produkty chemiczne, guma i plastik – 6,9%, metalurgia – 5,3%, środki transportu (4,9%), przetwórstwo produktów spożywczych, napojów i tytoniu (3,9%), cement, szkło, ceramika (3,2%), drewno i meble (1,9%), maszyny i urządzenia (1,9%), wyroby skórzane i tekstylia (1,6%), komputery i inne produkty elektroniczne, optyczne i elektryczne (1,6%).

    Rozkład geograficzny BIZ wskazuje na jednoznaczną dominację Bukaresztu – skierowano do niego 62,2% wszystkich BIZ. Pozostałe regiony otrzymały odpowiednio: region centralny (7,4%), południe (7,3%), zachód (6,5%), południowy wschód (6,3%), północny zachód (4,2%), południowy zachód (3,7%), północny wschód (2,4%).

    Według ostatnich danych Narodowego Banku Rumunii, w okresie styczeń – kwiecień 2012r., do Rumunii napłynęło 446 mln EUR bezpośrednich inwestycji zagranicznych (tj. o 9% mniej niż w analogicznym okresie 2011r.).

    Handel zagraniczny. W 2011r. rumuński eksport towarowy osiągnął wartość 45 mld EUR, natomiast import - 54,8 mld EUR, co oznacza wzrost w stosunku do 2010 r. o odpowiednio 20,5% i 16,9%. Deficyt handlowy w 2011 r. wyniósł 9,78 mld EUR, tj. o 248,9 mln EUR więcej niż w 2010 r.

    Łączny udział krajów UE w rumuńskim eksporcie stanowił w 2011 r. 71,1%. Głównymi odbiorcami rumuńskich towarów były w omawianym okresie Niemcy (18,6%) i Włochy (12,8%); pozostałe kraje to: Francja (7,5%), Węgry (5,6%), Bułgaria (3,6%), Wielka Brytania (3,2%), Holandia (3,1%), Hiszpania (2,4%), Polska (2,4%). W pierwszej dziesiątce partnerów znalazł się tylko jeden kraj spoza UE – Turcja (6,2%). Spośród najważniejszych partnerów handlowych Rumunii najbardziej w 2011 r. najbardziej wzrósł eksport do Węgier (o 41,8%) i Holandii (o 37,1%), warto również odnotować, że o połowę zwiększyła się wartość sprzedaży do 3 krajów z drugiej dziesiątki największych importerów rumuńskich towarów – Ukrainy, Stanów Zjednoczonych i Słowacji. Do najważniejszych pozycji eksportowych należały: maszyny i urządzenia (sekcja XVI taryfy celnej z udziałem 26,9% w eksporcie), środki transportu (sekcja XVII taryfy celnej z udziałem 14,5% łącznej sprzedaży zagranicznej), wyroby metalurgiczne (sekcja XV: 12,2%), tekstylia (sekcja XI: 8%), produkty mineralne (sekcja V: 5,7%), tworzywa sztuczne, kauczuk i artykuły z nich (sekcja VII: 5,5%). Na ww. 6 sekcji taryfy celnej przypadło łącznie prawie ¾ rumuńskiego eksportu towarowego. Wartość eksportu artykułów rolno-spożywczych (sekcje I-IV) stanowiła 8,9% łącznej sprzedaży zagranicznej.

    W 2011 r. z krajów UE pochodziło 72,6% rumuńskiego importu towarowego. Głównymi dostawcami towarów do Rumunii były Niemcy i Włochy, z udziałem odpowiednio 17,1% i 11,3%. W tej klasyfikacji w pierwszej dziesiątce znalazły się cztery kraje spoza UE: Chiny (4,6%), Kazachstan (4,1%), Rosja (3,8%), Turcja (3,5%). Na liście największych dziesięciu eksporterów towarów do Rumunii znalazły się także: Węgry (8,7%), Francja (5,8%), Austria (4%), Polska (4%). Na tle przeciętnej dynamiki wzrostu importu do Rumunii w 2011 r. wyróżniają się wyniki eksportowe 3 krajów spoza UE. W porównaniu do roku poprzedniego wartość importu z Kazachstanu wzrosła aż o 68%, ponad czterdziestoprocentowa była dynamika dostaw z sąsiedniej Ukrainy (18 miejsce na liście eksporterów na rynek rumuński), w 2011 r. odnotowano natomiast spadek znaczenia dostaw z ChRL na rumuński rynek – o 1%. W strukturze towarowej rumuńskiego importu dominują maszyny i urządzenia (sekcja XVI taryfy celnej z udziałem 27,3% w imporcie), kolejne pozycje zajmują produkty mineralne (sekcja V: 12,1%), wyroby hutnicze (sekcja XV: 11,3%), wyroby przemysłu chemicznego (sekcja VI: 9,9%), artykuły rolno-spożywcze (sekcje I-IV; 8,1%), środki transportu (7,7%), tworzywa sztuczne, kauczuk i artykuły z nich (sekcja VII; 7,2%) i tekstylia (sekcja XI: 6,4%).

    Wartość rumuńskiego eksportu towarowego w pierwszym kwartale 2012 r. wyniosła 11 mld EUR, co oznacza spadek o 0,1% w stosunku do pierwszego kwartału 2011 r. W tym samym okresie import wzrósł o 1,5% i wyniósł 12,7 mld EUR. Deficyt handlowy w pierwszym kwartale 2012 r. wyniósł 1,7 mld EUR, tj. o 201,3 mln EUR więcej niż w analogicznym okresie poprzedniego roku. Przyczyną ujemnej dynamiki rumuńskiego eksportu w omawianym okresie był spadek sprzedaży towarów do Włoch (o 5,1% w stosunku do pierwszego kwartału 2011 r.), Francji (-11,9%), Turcji (-32,1%) czy Holandii (-25,3%). Po stronie importu najwyższą dynamikę wzrostu wykazywały dostawy z Polski (+16,6%).

    • 3.1.2. Polityka gospodarcza rządu

    W celu ochrony przed wpływem światowego kryzysu gospodarczego Rumunia otrzymywała w latach 2009-2011 pomoc finansową od Międzynarodowego Funduszu Walutowego (przyznano środki w wysokości 12,95 mld EUR), Unii Europejskiej (5 mld EUR), Banku Światowego (0,6 mld EUR na projekty inwestycyjne) i Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju (1 mld w formie linii kredytowych dla banków). Wypłata kolejnych transz uzależniona była od spełnienia szeregu warunków, przede wszystkim utrzymania deficytu budżetowego na uzgodnionym z MFW i KE poziomie (w 2009 r. – 7,3% PKB, a w 2010 r. – 6,8%, w 2011 r. – 4,4%). Porozumienie typu stand-by z MFW obowiązywało do końca pierwszego kwartału 2011 r.; przekazano większość z dostępnych w jego ramach środków. Władze rumuńskie zadecydowały, że nie skorzystają z ostatniej transzy (1 mld EUR), zatwierdzonej przez zakończoną w lutym 2011 r. misję ewaluacyjną – uznając ówczesny poziom rezerw Narodowego Banku Rumunii za wystarczający. Środki finansowe w ramach ww. umowy zostały skierowane w głównej mierze do Narodowego Banku Rumunii na zwiększenie poziomu rezerw banku (za wyjątkiem dwóch transz wszystkie środki pochodzące z MFW), zaś pozostałe środki (z UE i Banku Światowego) zasiliły budżet państwa. Spłata pożyczki nastąpi na analogicznych zasadach: środki pochodzące z MFW spłaci bank centralny, pozostałe – budżet państwa. Spłata kapitału nastąpi w latach w latach 2012-2015, spłatę odsetek rozpoczęto w 2011 r. W szczytowym okresie 2013-14 Rumunia będzie musiała spłacać około 4,5 mld EUR rocznie.

    W marcu 2011 r. Rumunia zawarła kolejną - dwuletnią umowę typu stand-by z Międzynarodowym Funduszem Walutowym (na okres marzec 2011 – marzec 2013) na kwotę 3,5 mld EUR. Rumuńskie władze traktują tą umowę jako ostrożnościową i do lipca 2012 r. nie korzystały z przyznanych środków (MFW po piątej ewaluacji odblokował pod koniec czerwca kwotę 475 mln EUR; na koniec I półrocza 2012 łącznie udostępniono Rumunii w ramach 5 dotychczasowych transz blisko 2,5 mld EUR). Wsparcie MFW przyznano w pakiecie z pożyczką Unii Europejskiej w wysokości 1,4 mld EUR i Banku Światowego w wysokości 400 mln EUR (kolejny 1 mld EUR BŚ wydzielił Rumunii w czerwcu 2012 r. na wniosek rządu V. Ponty). Zasadniczym celem tej umowy typu stand-by jest powrót Rumunii na ścieżkę szybkiego wzrostu gospodarczego i tworzenie nowych miejsc pracy. Działania rządu, wymagane umową, mają skupiać się na zwiększeniu efektywności wydatków publicznych, w odróżnieniu od działań podejmowanych wcześniej (przez gabinet E. Boca), które miały wymiar stricte oszczędnościowy. Umowa zobowiązuje rumuńskie władze do redukcji poziomu deficytu budżetowego do poziomu poniżej 3% PKB w 2012 r., przeprowadzenia reformy sektora publicznego (m.in. reforma systemu opieki zdrowotnej), przyśpieszenia procesu częściowej prywatyzacji największych spółek sektora energii i transportu, reorganizacji nierentownych przedsiębiorstw państwowych, zwiększenia stopy absorpcji środków unijnych, działań na rzecz poprawy konkurencyjności i klimatu biznesowego.

    Na początku czerwca 2012 r., po uzgodnieniu z zewnętrznymi instytucjami finansowymi, nowy rząd USL zrealizował podwyżkę wynagrodzeń w sferze budżetowej (o 8%; kolejna siedmioprocentowa podwyżka mająca przywrócić stan płac w budżetówce do poziomu sprzed cięć z 2010 r., zapowiadana jest na styczeń 2013 r.). Zadeklarowano również zwrot w 2012 r. emerytom niesłusznie naliczonych i pobranych w latach poprzednich składek na ubezpieczenia zdrowotne. Zgodnie z zapowiedziami wicepremiera i ministra finansów publicznych F. Georgescu na przełomie lipca i sierpnia 2012 r. – po uzgodnieniu z misją MFW – ma dojść do nowelizacji budżetu. Przedstawiciele gabinetu V. Ponty i sam premier, konsekwentnie zapowiadają, że ustalenia z MFW, KE, BŚ będą realizowane, podkreślając, że zobowiązania dot. wysokości granicznego deficytu budżetowego (<3% PKB zgodnie z unijną nomenklaturą ESA 95) zostaną wypełnione (międzynarodowe instytucje zgodziły się na zwiększenie założonego w budżecie poziomu deficytu z 1,9% do 2,2% - w ujęciu kasowym). Po pierwszych pięciu miesiącach 2012 r. deficyt budżetowy wynosił 1,2% prognozowanego PKB (7,2 mld RON). Po zaprzysiężeniu nowego rządu obie izby parlamentu przyjęły stosowaną ustawę ratyfikacyjną dot. paktu fiskalnego, która została podpisana przez prezydenta w połowie czerwca.

    W 2012 r. nie należy spodziewać się znaczących ingerencji w system podatkowy - stawki PIT i CIT pozostaną na poziomie 16%, a VAT - 24% (rozważana obniżka stawki VAT na wybrane towary rolno-spożywcze - do 9%, najprawdopodobniej dojdzie do skutku w 2013 r.). Resort gospodarki zapowiedział natomiast podjęcie prac nad dodatkowym opodatkowaniem od 1.01.2013 r. wysokich zysków firm sektora wydobywczego (nie jest jasne czy wysokość tzw. renty eksploatacyjnej należnej państwu przy wydobyciu węglowodorów zostanie zmieniona). Również w 2013 r. może mieć miejsce rozważana przez rządowych polityków redukcja obciążeń z tytułu ubezpieczeń społecznych (zapowiedzi ewentualnej obniżki składek na ubezpieczenia społeczne ponoszonych przez pracodawcę o 5%) i odejście od liniowego podatku od osób fizycznych PIT (na niezmienionym poziomie ma pozostać 16-procentowy podatek od osób prawnych CIT). Regulowane ceny gazu dla odbiorców indywidualnych pozostaną na niezmienionym poziomie w 2012 r., natomiast w okresie 2013-2018 mają wzrosnąć o 10-12% rocznie; odbiorców przemysłowych pierwsza pięcioprocentowa podwyżka czeka w grudniu 2012 r., kolejne – w latach 2013-14 (średniorocznie o 18%). Zapowiadana jest kontynuacja/przeprowadzenie reform strukturalnych (wg czerwcowego raportu MFW rządy poprzedniej koalicji doprowadziły w pierwszym kwartale 2012 r. do redukcji zatrudnienia w sektorze publicznym o 7 tys. osób; po zmianie koalicji rządzącej - z dniem 1.07.2012 – o 5% podniesiono poziom regulowanych cen energii elektrycznej dla odbiorców przemysłowych i indywidualnych). Wśród priorytetów nowego rządu niezmiennie znajduje się zwiększenie stopnia absorpcji funduszy europejskich.

    Misje MFW zwracają uwagę na opóźnienia w realizacji zobowiązań z zakresu poprawy zarządzania państwowymi przedsiębiorstwami (zapowiadane wprowadzenie profesjonalnego menagementu do państwowych spółek) i procesów prywatyzacyjnych. W czerwcu 2012 r. dostarczająca ok. 30% energii elektrycznej na rynku rumuńskim Hidroelectrica wszczęła procedurę upadłości, która wg przedstawicieli rumuńskich władz ma pozwolić na skuteczną renegocjację niekorzystnych kontraktów z odbiorcami lub ich unieważnienie, umożliwić reorganizację przedsiębiorstwa i sanację jego finansów. Jednocześnie wszczęta procedura wyklucza praktycznie możliwość częściowej prywatyzacji przedsiębiorstwa w najbliższym czasie (planowano sprzedaż 10% udziałów państwa). Projekt rządowego rozporządzenia z końca czerwca br. przewiduje natomiast wydłużenie o jeden rok - pierwotnie planowanego na koniec 2012 r. - okresu w którym miałaby nastąpić sprzedaż poprzez giełdę mniejszościowych udziałów skarbu państwa wybranych przedsiębiorstw (nowy rząd – w odróżnieniu od poprzedniego - zapowiada wykorzystanie mechanizmu podwójnych notowań i zagranicznych parkietów w procesach prywatyzacyjnych). Sukcesem zakończyła się dotychczas jedynie druga oferta publiczna Transelectrica (sprzedaż na bukaresztańskiej giełdzie 15% udziałów państwa w marcu 2012 r.).

    3.2 Tabela głównych wskaźników makroekonomicznych.

     

    Wyszczególnienie

    Dane roczne

     

    Ostatnie zmiany

     

    2005

    2006

    2007

    2008

    2009

    2010

    2011

    2012

    PKB wartość globalna (mld EUR)

    79,7

    97,8

    124,7

    139,8

    118,3

    124,1

    136,5

    (578, 6 mld RON)

    139,7

    (607,5 mld RON – prognoza z czerwca)

    PKB per capita (ceny rynkowe, EUR)

    3687,9

    4530,5

    5787,7

    6499,2

    5508,6

    5791,8

    6375,3

    6524,8

    PKB per capita (PPP, EUR)

    7900

    9100

    10400

    11700

    11000

    11400

    -

    -

    Tempo wzrostu PKB

    4,2%

    7,9%

    6,0%

    7,1%

    -7,1%

    -1,3 %

    2,5%

    1,5%

    (prognoza MFW)

    Relacja deficytu finansów publicznych do PKB

    0,4%

    1,2%

    2,5%

    5,2%

    7,2%

    6,5%

    4,1%

    1,2% - styczeń-maj

    Relacja całkowitego długu publicznego do PKB

    20,4%

    18,2%

    20,5%

    21,2%

    29,3%

    37,9%

    39,6%

    39% (kwiecień 2012)

    Stopa inflacji, na koniec okresu

    8,6%

    4,87%

    6,57%

    6,30%

    4,74%

    7,96%

    3,14 %

    1,69% (styczeń-maj)

    Stopa bezrobocia

    - według ILO

    - rejestrowana, na koniec okresu

    7,2%

    5,9%

    7,3%

    5,2%

    6,4%

    4,1%

    5,8%

    4,4%

    7,5%

    7,8%

    7,3%

    6,9%

    7,7% (IV kwartał)

    5,1% (grudzień)

    7,6% (I kwartał)

    4,56% (maj)

    Wartość obrotów handlu zagranicznego (mld EUR)

    54,82

    66,60

    80,39

    89,95

    68

    84,09

    99,86

    23,77

    (I kwartał)

    Wartość eksportu (mld EUR)

    22,25

    25,85

    29,40

    33,62

    29,11

    37,29

    45,04

    11,03

    (I kwartał)

    Wartość importu (mld EUR)

    32,57

    40,75

    50,99

    56,33

    38,89

    46,80

    54,82

    12,74

    (I kwartał)

    Relacja deficytu na rachunku obrotów bieżących bilansu płatniczego do PKB

    8,7%

    10,4%

    14,0%

    12,3%

    4,2%

    4,1%

    4,2%

    5,2 % (prognoza CNP)

    Wartość rocznego napływu zagranicznych inwestycji bezpośrednich w mld EUR

    5,2

    9,06

    7,25

    9,49

    3,49

    2,22

    1,9

    0,466 (styczeń- kwiecień)

    Wartość rocznego odpływu zagranicznych inwestycji bezpośrednich w mld EUR

    0,02

    -0,34

    -0,20

    -0,18

    0,64

    0,16

    -0,21

    -0,35 (styczeń-kwiecień)

    Skumulowana wartość zagranicznych inwestycji bezpośrednich w Rumunii w mld EUR

    21,88

    34,51

    42,77

    48,79

    49,98

    52,58

    54,35

    54,27

    (kwiecień)

    Skumulowana wartość zagranicznych inwestycji bezpośrednich Rumunii za granicą (outward) w mld EUR

    0,18

    0,66

    0,84

    1,05

    0,97

    1,13

    1,14

    1,21

    (kwiecień)

    Źródło: Narodowy Instytut Statystyki, Ministerstwo Finansów Publicznych, Narodowa Komisja Prognoz (CNP), Narodowy Bank Rumunii, Eurostat

    • 3.3. Główne sektory gospodarki (o największym znaczeniu/udziale w PKB)

    W 2011 r. główny udział w tworzeniu PKB Rumunii miał sektor przemysłu – 26,3%. Na drugim miejscu się znalazł sektor „handel detaliczny i hurtowy, naprawa samochodów, usługi transportowe i logistyczne, hotele i restauracje”, który wygenerował łącznie 19% PKB Rumunii w 2011 r. Sektor budownictwa wygenerował w 2011 r. 9,8% PKB, rolnictwo dostarczyło w 2011 r. 6,5% PKB. W 2010 r. 78% wartości produkcji przemysłowej dostarczył przemysł przetwórczy, na sektor wydobywczy przypadło 2,7%, produkcję i dostawy energii elektrycznej i gazu – 15,8%. Na przemysł maszynowy i elektroniczny przypadło produkcji 19% przemysłowej kraju (w tym produkcja środków transportu – 10,5%), przemysł spożywczy miał 13,6% udziału w strukturze produkcji przemysłowej Rumunii, przemysł metalurgiczny – 12%, przemysł petrochemiczny i produkcja koksu – 11%, przemysł chemiczny, farmaceutyczny i gumowy – 8%.

    W 2011 r. cały PKB wzrósł o 2,5%. Największe wzrosty w porównaniu z 2010 r. zarejestrowano w rolnictwie (+11,3%), w sektorze przemysłowym (+5%), w sektorze „przedstawienia, działalność kulturalna i rekreacyjna; naprawy urządzeń domowych i inne usługi” (+4,8%) oraz w sektorze budownictwa (+2,7%%).

    3.4. Uczestnictwo w wielostronnych organizacjach i porozumieniach o charakterze ekonomicznym

    Rumunia jest członkiem WTO. Od momentu akcesji do UE w 2007 roku Rumunia uczestniczy w wypracowywaniu wspólnej polityki handlowej, przede wszystkim poprzez uczestnictwo w pracach Komitetu 133.

    Rumunia zabiega o przyjęcie do OECD. W ramach przygotowań do członkostwa uczestniczy w pracach szeregu Komitetów OECD oraz prowadzi działania wewnętrzne o charakterze promocyjno – informacyjnym.

    Rumunia jest członkiem założonej w 1992 roku przez 11 państw (Albania, Armenia, Azerbejdżan, Bułgaria, Gruzja, Grecja, Mołdawia, Rumunia, Rosja, Turcja i Ukraina) inicjatywy współpracy regionalnej w regionie Morza Czarnego o nazwie Black Sea Economic Co-operation (BSEC; Organizacja Czarnomorskiej Współpracy Gospodarczej). Celem współpracy jest stopniowa integracja regionu z europejską i światową gospodarką. W okresie styczeń-czerwiec 2011 r. Rumunia, po raz trzeci, sprawowała rotacyjną półroczną prezydencję w BSEC. Zasadniczym celem Rumunii jest stymulacja rozwoju relacji pomiędzy państwami członkowskimi poprzez wzmocnienie współpracy i dialogu w ramach organizacji. Rumunia, jako członek UE, dąży do tworzenia pragmatycznych relacji pomiędzy BSEC i Unią, szczególnie w obszarze promocji przedsiębiorczości, małych i średnich przedsiębiorstw, inwestycji, transportu, bezpieczeństwa energetycznego, ochrony środowiska, kontroli granic i zapobiegania przestępczości. Podczas rumuńskiej prezydencji w BSEC odbyły się spotkania ministrów spraw wewnętrznych (14.04.2011r.), ministrów gospodarki (17.05.2011r.), ministrów ds. środowiska (31.05.2011r.), ministrów spraw zagranicznych (8.06.2011r.). Podczas tych spotkań przedstawiciele państw członkowskich BSEC przyjęli m.in. wspólną deklarację dotyczącą zacieśniania współpracy w zapobieganiu i zwalczaniu korupcji oraz wytyczne mające na celu sprostanie wyzwaniom handlowym i ekonomicznym w regionie Morza Czarnego. 26 czerwca 2012 r. w Stambule odbył się szczyt z okazji dwudziestoletniej rocznicy Organizacji Czarnomorskiej Współpracy Gospodarczej, podczas którego podpisano deklarację, potwierdzającą na najwyższym poziomie politycznym zaangażowanie krajów członkowskich dla realizacji projektów BSEC. Obecny na szczycie prezydent Rumunii T. Basescu zadeklarował, że Rumunia jest szczególnie zainteresowana realizacją projektów BSEC rozwoju infrastruktury transportu drogowego i morskiego.

    Rumunia pozostaje orędownikiem Synergii Czarnomorskiej, inicjatywy Komisji Europejskiej, zmierzającej do zapewnienia większej spójności w regionie Morza Czarnego. Synergia Czarnomorska zakłada zacieśnioną współpracę w zakresie m.in. energetyki, transportu, ochrony środowiska, wymiany handlowej, zatrudnienia i spraw społecznych oraz rozwoju regionalnego. Od 1995 r. Rumunia jest członkiem Inicjatywy Środkowo-Europejskiej (CEI).

    Rumunia aktywnie uczestniczy w pracach nad Europejską Strategią na rzecz Regionu Dunaju, zmierzającą do zacieśnienia współpracy państw, przez które przebiega Dunaj i jego dorzecza. 8 listopada 2010 r. w Bukareszcie odbył się Szczyt Strategii Naddunajskiej, podczas którego przedstawiciele Austrii, Bułgarii, Czech, Niemiec, Węgier, Rumunii, Słowacji i Słowenii przyjęli tzw. Deklarację z Bukaresztu. W grudniu 2010 r. Komisja Europejska zatwierdziła i opublikowała Komunikat na temat Strategii. W styczniu 2011 r. ogłoszono wybór krajów koordynujących obszary priorytetowe - Rumunia koordynuje 3 dziedziny w ramach Strategii Naddunajskiej: transport rzeczny (razem z Austrią), turystyka i kultura (razem z Bułgarią), zarządzanie zagrożeniami dla środowiska (razem z Węgrami). Zgodnie z kalendarzem prezydencji węgierskiej w UE strategia została zatwierdzona przez Radę Europejską na posiedzeniu w dniu 24 czerwca 2011 r. W dniach 7-8 listopada 2011r. w Bukareszcie, odbyło się, organizowane na zaproszenie ministra spraw zagranicznych Rumunii T. Baconschiego oraz wicekanclerza i ministra spraw zagranicznych Austrii M. Spindeleggera, nieformalne spotkanie ministrów spraw zagranicznych państw dorzecza Dunaju któremu towarzyszyło forum ekonomiczne „Areas of Excellence in the Danube macro-region” z udziałem środowisk akademickich, przedsiębiorców i organizacji pozarządowych. W dniach 30-31 stycznia 2012 r. w Bukareszcie miało miejsce drugie spotkanie przedstawicieli narodowych punktów kontaktowych i koordynatorów dziedzin priorytetowych poświęcone tematyce implementacji projektów, finansowania, zarządzania i komunikacji.

    3.5. Relacje gospodarcze z UE

    Kraje Unii Europejskiej są najważniejszymi partnerami handlowymi Rumunii. W 2011 r. 71,1% rumuńskiego eksportu trafiło do pozostałych krajów członkowskich UE, stąd też pochodziło 72,6% importu (patrz rozdział 3.1.1 – podział na poszczególne kraje). Eksport do krajów UE wyrażony w EUR wzrósł o 18,8% w porównaniu z tym samym okresem poprzedniego roku, a import o 17,2%.

    Kraje UE są również najważniejszym źródłem inwestycji – z UE pochodzi 87,5% bezpośrednich inwestycji zagranicznych (Patrz rozdział 3.1.1 – lista największych inwestorów).

    Na forum UE Rumunia aktywnie zabiega o uwzględnienie interesów nowych krajów członkowskich w toczących się negocjacjach dot. unijnego budżetu na lata 2014-2020, polityki spójności, kształtu Wspólnej Polityki Rolnej i działań prowzrostowych. Kluczowe znaczenie dla rumuńskiej gospodarki w 2012 r. będzie miało – w zgodnej opinii ekonomistów – zwiększenie relatywnie niskiej (na tle pozostałych krajów członkowskich) stopy absorpcji środków unijnych, generujące wzrost w najważniejszych gałęziach gospodarki, pozwalające na inwestycje infrastrukturalne i w efekcie zwiększenie możliwości eksportowych. Za realizację tego zadania odpowiada utworzone w 2011 r. Ministerstwo Spraw Europejskich Rumunii.


    [1] W dwóch poprzednich latach gospodarka rumuńska znajdowała się w recesji (spadek PKB wyniósł 7,1% w 2009 r. i 1,3% w 2010 r.).

    [2] rok wcześniej ceny konsumpcyjne wzrosły o 7,96% (wówczas na wzrost cen wpłynęła m.in. podwyżka VAT-u z 19% do 24%, które miała miejsce latem 2010 r.)

    [3] 7,6% (740 tys.) w pierwszym kwartale 2012 r.

    [4] dla porównania napływ BIZ w 2009 r. wyniósł 3,5 mld EUR, a w rekordowym 2008 r. - 9,5 mld EUR

    • Dwustronna współpraca gospodarcza

    4.1. Gospodarcze umowy dwustronne

    Polsko-rumuńskie stosunki gospodarcze uregulowane są w zasadniczej części ramami prawnymi obowiązującymi w UE, w tym również Traktatem Akcesyjnym o przystąpieniu Rumunii i Bułgarii z 25 kwietnia 2005 roku (Dz.U. 2006 nr 79 poz. 548http://isip.sejm.gov.pl/servlet/Search?todo=open&id=WDU20060790548 ).

    Ponadto obowiązują nadal następujące umowy dwustronne o charakterze gospodarczym:

    • Umowa w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku z 23 czerwca 1994 roku (Dz.U. 1995 nr 109 poz. 530),
    • Umowa w sprawie popierania i wzajemnej ochrony inwestycji z 23 czerwca 1994 roku (Dz.U. 1995 nr 77 poz. 386),
    • Umowa o międzynarodowych przewozach drogowych z 29 stycznia 1968 roku,
    • Umowa o współpracy w dziedzinie turystyki z 13 grudnia 1994 roku,
    • Umowa o cywilnym transporcie lotniczym z 19 maja 1999 roku.

    W dniu 7 października 2009 r. Prezydencji Polski i Rumunii podpisali Wspólną Deklarację dotyczącą polsko-rumuńskiego partnerstwa strategicznego. Podczas wizyty Prezydenta RP w Bukareszcie 26 października 2010 r. podpisano międzyrządowy Plan Działania, stanowiący uszczegółowienie obszarów współpracy objętych partnerstwem strategicznym.

    W dniu 15 lipca 2009 r. Wicepremier, Minister Gospodarki, Waldemar Pawlak wraz z ówczesnym Ministrem ds. Małych i Średnich Przedsiębiorstw, Handlu i Otoczenia Biznesowego podpisali deklarację o współpracy obu resortów.

    4.2. Handel zagraniczny[1]

    Od wejścia Rumunii do UE, aż do rozpoczęcia się kryzysu finansowego handel z Polską rósł w szybkim tempie: w 2007 r. wzajemne obroty handlowe sięgnęły 2 365,4 mln EUR (eksport z Polski 1 730,4 mln EUR, import z Rumunii 635 mln EUR, saldo dodatnie dla Polski 1 095,4 mln EUR), a w 2008 r. wzajemne obroty handlowe sięgnęły 2 594,4 mln EUR (eksport z Polski 1 925,9 mln EUR, import z Rumunii 668,5 mln EUR, saldo dodatnie dla Polski 1 257,4 mln EUR). W 2009 r., wzajemne obroty handlowe spadły do poziomu 2 023,2 mln EUR (eksport z Polski 1 380,8 mln EUR, import z Rumunii 642,4 mln EUR, saldo dodatnie dla Polski 738,4 mln EUR). W kolejnych dwóch latach zarejestrowano najwyższe rezultaty w wymianie handlowej.

    W 2010 r. wzajemne obroty handlowe osiągnęły wartość 2 730,6 mln EUR (eksport z Polski 1 748,9 mln EUR, import z Rumunii 981,7 mln EUR, saldo dodatnie dla Polski 767,2 mln EUR). W 2011 r. wzajemne obroty handlowe osiągnęły rekordową wartość 3 242,2 mln EUR (wzrost o 18,7% w stosunku do roku poprzedniego). Polska zajęła szóste miejsce na liście najważniejszych partnerów handlowych Rumunii w 2011 r., za Niemcami (17,76 mld EUR obrotów), Włochami (12 mld EUR), Węgrami (7,29 mld EUR), Francją (6,53 mld EUR) i Turcją (4,68 mld EUR), wyprzedzając w tym zestawieniu Bułgarię (3,2 mld EUR), Austrię (3,18 mld EUR), Holandię (3,16 mld EUR) i Rosję (3,11 mld EUR). Polski eksport towarowy do Rumunii w 2011 r. wzrósł o 24,4% i osiągnął wartość 2,17 mld EUR, co stanowiło 4% łącznej wartości towarów sprowadzonych do Rumunii. Eksport towarów z Rumunii do Polski odnotował wzrost o 9%, osiągając wartość 1,07 mld EUR i 2,4% udziału w rumuńskim eksporcie ogółem. Polska zajęła 8 miejsce na liście największych dostawców towarów na rynek rumuński i 10 miejsce wśród największych odbiorców rumuńskich towarów.

    W 2011 r., najważniejsze sekcje towarowe w polskim eksporcie do Rumunii to:

    · metale nieszlachetne i wyroby z nich (369,7 mln EUR, 17% udziału, 223 mln EUR w 2010 r.; wzrost wartości eksportu o 65,8% w porównaniu do 2010 r.)

    · produkty mineralne (295,4 mln EUR, 13,6% udziału; 285,7 mln EUR w 2010 r.; wzrost wartości eksportu o 3,4% w porównaniu do 2010 r.)

    · maszyny i urządzenia mechaniczne, sprzęt elektryczny (295,1 mln EUR, 13,6% udziału; 259,3 mln EUR w 2010 r.; wzrost wartości eksportu o 13,8% w porównaniu do 2010 r.)

    · wyroby przemysłu chemicznego i przemysłów pokrewnych (214,6 mln EUR, 9,9% udziału; 147,6 mln EUR w 2010 r.; wzrost wartości eksportu o 45,4% w porównaniu do 2010 r.)

    · tworzywa sztuczne, kauczuk i produkty z nich (207,8 mln EUR, 9,6% udziału; 154,6 mln EUR w 2010 r.; wzrost wartości eksportu o 34,4% w porównaniu do 2010 r.)

    Produkty rolno-spożywcze (sekcje I-IV) stanowiły łącznie 13,4% wartości polskiego eksportu towarowego do Rumunii w 2011 r. (sekcja IV: gotowe produkty spożywcze, napoje i wyroby tytoniowe miała 8,5% udziału w polskim eksporcie do Rumunii). Pozostałe istotne dla polskiego eksportu do Rumunii pozycje to: towary z sekcji X (ścier drzewny lub z materiałów celulozowych, papier i tektura – z udziałem 5%) i środki transportu (udział – 4,5%).

    W imporcie towarów z Rumunii, największy udział miały w 2011 r. następujące sekcje towarowe:

    · maszyny i urządzenia mechaniczne, sprzęt elektryczny (288,7 mln EUR, 27% udziału; 310,9 mln EUR w całym 2010 r.; spadek wartości importu o 7,1% w porównaniu do 2010 r.)

    · metale nieszlachetne i wyroby z nich (204,6 mln EUR, 19,1% udziału; 179,9 mln EUR w 2010 r.; wzrost wartości importu o 13,7% w porównaniu do 2010 r.)

    · środki transportu naziemnego (152,7 mln EUR, 14,3% udziału; 120,8 mln EUR w 2010 r.; wzrost wartości importu o 26,4% w porównaniu do 2010 r.)

    · tworzywa sztuczne, kauczuk i produkty z nich (119,5 mln EUR, 11,2% udziału; 97,9 mln EUR w 2010 r.; wzrost wartości importu o 22,1% w porównaniu do 2010 r.)

    · materiały i wyroby włókiennicze (77,1 mln EUR, 7,2% udziału; 75,2 mln EUR w 2010 r.; wzrost wartości importu o 2,5% w porównaniu do 2010 r.)

    Wg wstępnych danych GUS w 2011 r. wzajemne obroty handlowe osiągnęły rekordową wartość 3 107,6 mln EUR (saldo dodatnie dla Polski 1 053,5 mln EUR). Wg GUS polski eksport towarowy do Rumunii w całym 2011 r. osiągnął wartość 2 080,6 mln EUR (wzrost o 26,2% w stosunku do roku poprzedniego), import towarów z Rumunii – 1 027,0 mln EUR (wzrost o 9%), co stanowiło odpowiednio 1,53% ogółu polskiego eksportu towarowego w ww. okresie i 0,68% importu towarów do Polski. W 2011 r. Rumunia zajmowała 19 miejsce na liście największych odbiorców polskich towarów i 25 miejsce wśród dostawców towarów na rynek polski.

    W pierwszym kwartale 2012 r. wzajemne obroty handlowe wyniosły 826,5 mln EUR (eksport z Polski 536,9 mln EUR, import z Rumunii 289,6 mln EUR, saldo dodatnie dla Polski 247,3 mln EUR). Wśród najważniejszych partnerów handlowych Rumunii w pierwszym kwartale 2012 r. Polska zajęła 8 miejsce pod względem rumuńskiego eksportu (z udziałem 2,6% w sprzedaży zagranicznej towarów ogółem; w porównaniu z pierwszym kwartałem 2011 r. odnotowano spadek wielkości dostaw do Polski o 3,4%) i 7 miejsce pod względem importu (udział w dostawach z zagranicy – 4,2%; najwyższe tempo wzrostu wśród największych partnerów handlowych Rumunii – wzrost polskiego eksportu o 16,6% w porównaniu do pierwszych 3 miesięcy 2011 r.)[2].

    • 4.3. Inwestycje[3]

    Według danych Narodowego Banku Polskiego odpływ kapitału za granicę netto w ramach polskich inwestycji bezpośrednich w Rumunii w 2010r. wyniósł 92 mln EUR, a stan należności z tego tytułu na koniec 2010r. wyniósł 463 mln EUR. W 2009 r. odpływ kapitału za granicę netto w ramach polskich inwestycji bezpośrednich w Rumunii był ujemny i wyniósł -8,8 mln EUR, co oznaczało wycofanie kapitału do Polski. Wg NBP polskie podmioty zainwestowały w Rumunii w poprzednich latach odpowiednio: 129,5 mln EUR (2008 r.), 23,2 mln EUR (2007 r.) i 54,2 mln EUR (2006 r.).

    Na publikowanej przez Narodowy Bank Rumunii liście największych inwestorów zagranicznych w Rumunii w 2010 r., Polska znalazła się na dwudziestym pierwszym miejscu, z udziałem 0,4% całości inwestycji (wartość 211 mln EUR wg stanu na 31.12.2010 różni się od danych NBP).

    Najwięksi polscy inwestorzy w Rumunii to następujące firmy:

    1. ASSECO – oprogramowanie komputerowe

    2. BARLINEK – panele i okleiny z drewna (parkiety)

    3. CAN PACK – opakowania metalowe

    4. CERSANIT – glazura i urządzenia sanitarne

    5. FORTE – meble

    6. INVESTPOL Consulting – technologie dla przemysłu mięsnego i przetwórstwo mięsa

    7. KLER Romania – meble

    8. KONIMPEX (Rol - Chim) – składniki do farb

    9. KONSALNET (usługi cash processing)

    10. KRONLUX F. M. FAKRO – okna

    11. MASPEX TYMBARK – soki, kawa, czekolada rozpuszczalna

    12. POLIMEX Mostostal – konstrukcje stalowe i usługi budowlane

    13. PORTA – drzwi drewniane

    14. PROFI ROM FODOD – sieci handlowe

    15. PRUSZYŃSKI Viking – blachy elewacyjne i dachowe

    16. SELENA Romania S.R.L. – uszczelniacze budowlane

    17. TENZO SRL – wyroby stalowe

    18. USG CIECH SA – fabryka sody

    19. VOX Profile – profile budowlane (do okien i drzwi)

    Według danych WPHiI obok dużych inwestorów polskich w Rumunii obecne są także firmy mniejsze, najczęściej nastawione na sprzedaż swoich towarów produkowanych lub sprowadzanych z Polski. Szacowana łączna liczba firm z udziałem kapitału polskiego w 2010 r. wyniosła 558, z tego aktywnych było ponad 200. Zatrudniały one w Rumunii prawie 4 tys. pracowników. Polskie firmy funkcjonują generalnie w trzech sektorach: budownictwo, przemysł spożywczy i opakowania oraz usługi (prawne, nieruchomości, windykacja należności, detektywistyczne, doradztwo w funduszach strukturalnych).

    W 2010 r. statystyki NBP odnotowały napływ kapitału rumuńskiego do Polski z tytułu inwestycji zagranicznych w wysokości 4 mln EUR. Łączna wartość rumuńskich inwestycji w Polsce (zobowiązań netto; dane NBP) wyniosła na 31.12.2010 19 mln EUR. W 2009 r. odnotowano odpływ kapitału netto w ramach BIZ z Rumunii na poziomie -22,3 mln EUR, wartość BIZ z Rumunii jakie napłynęły w 2008 r. do Polski wyniosła 37,6 mln EUR.

    4.4. Współpraca regionalna

    Współpraca regionalna prowadzona jest autonomicznie przez władze lokalne. Ambasada RP w Bukareszcie wspiera kontakt pomiędzy władzami lokalnymi rożnych szczebli a organizacjami zrzeszającymi władze samorządowe takimi jak Rumuńskie Stowarzyszenie Miast (Asociaţia Municipiilor din România) i Związek Miast Polskich.

    4.5. Współpraca samorządów gospodarczych

    Kluczową organizacją reprezentującą środowisko biznesowe w Rumunii jest Izba Handlowo – Przemysłowa Rumunii. Izba ta zrzesza bilateralne Izby Przemysłowo-Handlowe, stowarzyszenia biznesowe oraz 42 terytorialne rumuńskie izby przemysłowo-handlowe. Jej zadaniem jest wspieranie swoich członków w kontaktach z władzami oraz organizacjami międzynarodowymi. Izba organizuje misje gospodarcze, szkolenia, seminaria i debaty, poszukuje możliwości rozwoju biznesu oraz udostępnia informacje ze swoich baz danych. Jest członkiem Stowarzyszenia Europejskich Izb Handlowych (Association of European Chambers of Commerce) oraz Międzynarodowej Izby Handlu (International Chamber of Commerce) i Stowarzyszenia Bałkańskich Izb Handlowych (Association of Balkans Chambers of Commerce).

    Od 2008 r. działa Polsko-Rumuńska Izba Gospodarcza z siedzibą w Warszawie (www.prcc.org.pl). Jej statutowym celem jest między innymi przyczynianie się do rozwoju stosunków gospodarczych pomiędzy Rzeczypospolitą Polską i Rumunią oraz ochrona i reprezentowanie interesów członków w zakresie ich działalności gospodarczej.


    [1] Dane Narodowego Instytutu Statystyki Rumunii

    [2] Dane Narodowego Instytutu Statystyki Rumunii

    [3] Najnowsze dostępne dane NBP, NBR i WPHI Bukareszt

    • Dostęp do rynku

    5.1. Dostęp do rynku dla polskich towarów i usług.

    Wraz z wejściem Rumunii do UE w 2007 roku zniesiono ograniczenia i bariery celne w dostępie do rynku dla polskich i unijnych towarów, zliberalizowano dostęp do rynku usług – w dwustronnych relacjach obowiązują unijne zasady wspólnego rynku: swobodny przepływ towarów, usług, osób i kapitału.

    Członkostwo Rumunii w UE otwiera możliwość dostępu do funduszy wspólnotowych przeznaczonych na poprawę konkurencyjności firm zarejestrowanych w Rumunii.

    Jedną z obiektywnych przeszkód dla rozwoju dwustronnej współpracy gospodarczej i realizacji strategii eksportowych przez polskie przedsiębiorstwa może okazać się niedostateczna infrastruktura transportowa. Przy rosnącej wymianie handlowej i istniejącej sieci dróg i przejść granicznych na trasach z Polski do Rumunii transport samochodowy w niedługim czasie osiągnie maksimum wydolności. Transport towarów drogą lotniczą i morską między Polską i Rumunią praktycznie nie istnieje, nierozwiązana pozostaje sprawa transportu kolejowego, który mógłby przejąć część masy towarowej. Transport przez większość zainteresowanych uznawany jest za długotrwały i uciążliwy (co szczególnie utrudnia dostawy szybko psujących się towarów żywnościowych). Istniejące projekty rozwoju sieci transportowej nie są skierowane bezpośrednio w kierunku Polski. Włączony do sieci europejskiej korytarz drogowy IV, łączący Rumunię przez Węgry, Czechy z Niemcami tylko w ograniczonym stopniu przyczyni się do poprawy połączenia drogowego z Polską. Szansą na poprawę w tej sferze jest polska inicjatywa Via Carpatia, do której przystąpiła także Rumunia.

    Polskie firmy transportowe skarżą się na utrudnienia ze strony rumuńskich służb drogowych i podatkowych oraz przy odprawie TIR-ów na przejściach granicznych. Dotyczy to jednak wszystkich przewoźników, niezależnie od kraju pochodzenia i bywa wynikiem niedostatecznej wiedzy kierowców o obowiązujących przepisach (waga i wymiary pojazdów, zezwolenia na transport, etc.). Szczegółowe informacje nt. aktualnych wymogów znajdują się na stronie Wydziały Promocji Handlu i Inwestycji Ambasady http://bukareszt.trade.gov.pl/pl/przewodnik/article/detail,33,Zasady_dokonywania_transportu_miedzynarodowego.html i http://bukareszt.trade.gov.pl/pl/przewodnik/article/detail,35,Zakazy_transportowe.html oraz http://bukareszt.trade.gov.pl/pl/przewodnik/article/detail,466,Maksymalne_wymiary_i_obciazenia_pojazdow.html .

    Negatywnie na możliwości płatnicze rumuńskich kontrahentów wpłynął kryzys gospodarczy. W piku kryzysu rumuńskie podmioty gospodarcze na masową skalę ogłaszały upadłość, a podstawowym problemem polskich eksporterów było ściąganie należności. W efekcie poważnie wzrosło zapotrzebowanie na działalność firm windykacyjnych.

    5.2. Dostęp do rynku pracy. Świadczenie usług i zatrudnienie obywateli RP[1].

    Wraz z wejściem Rumunii do UE Polacy uzyskali pełny dostęp do poruszania się po terytorium Rumunii i jednocześnie znacznie uproszczono zasady zatrudniania obywateli polskich w tym kraju.

    Obywatel polski może przez okres 3 miesięcy przebywać na terytorium Rumunii bez wypełniania jakichkolwiek formalności administracyjnych.

    Przy planowaniu dłuższego pobytu obywatel polski zobowiązany jest, jeszcze przed upływem 3 miesięcy od dnia przybycia do Rumunii, do zarejestrowania swojego pobytu w oddziale terenowym Urzędu ds. Imigrantów (Oficiul Roman pentru Imigrari) – urząd posiada swoje oddziały w każdym mieście wojewódzkim. Warunkiem pomyślnej rejestracji jest spełnienie jednego z poniższych warunków:

    • prowadzenie lub udział w prowadzeniu działalności gospodarczej (np. umowa o pracę zawarta z firmą rumuńską, oddelegowanie do pracy w Rumunii przez firmę polską, zarządzanie spółką w Rumunii, prowadzenie działalności w ramach wolnego zawodu lub świadczenie usług o podobnym charakterze, wolontariat, działalność humanitarna lub religijna),
    • udowodnienie posiadania środków wystarczających do utrzymania siebie i swojej rodziny w Rumunii – zasadniczo dolnym limitem jest poziom płacy minimalnej i świadczenia obowiązkowe na rzecz systemu ubezpieczeń społecznych,
    • kształcenie się w Rumunii w instytucjach systemu edukacji pod warunkiem posiadania środków wystarczających do utrzymania siebie i swojej rodziny w Rumunii.

    O rejestrację mogą się także ubiegać członkowie rodzin osób, które wypełniają jeden z powyższych warunków.

    W czasie rejestracji konieczne jest wypełnienie formularza (dostępny na stronie WPHI Bukareszt, www.bukareszt.trade.gov.pl) oraz przedstawienie odpowiednich dokumentów, np.:

    • oddelegowanie pracownika – kopia dowodu osobistego lub paszportu (oryginał do okazania), dokument poświadczający oddelegowanie do pracy w Rumunii (przetłumaczony przez tłumacza przysięgłego), zaświadczenie strony rumuńskiej, na rzecz której świadczona jest praca w ramach delegacji, zawierające okres trwania delegacji i miejsce wykonywania pracy,
    • praca w firmie rumuńskiej – kopia dowodu osobistego lub paszportu (oryginał do okazania), kopia umowy o pracę (oryginał do okazania) zaparafowanej przez Urząd Pracy,
    • zarządzanie spółką - kopia dowodu osobistego lub paszportu (oryginał do okazania), zaświadczenie z Rejestru Handlowego o wypełnianiu obowiązków zarządcy.

    Szczegółowe dane dostępne są na stronie http://ori.mira.gov.ro.

    W odniesieniu do podejmowania pracy obywatele polscy traktowani są obecnie na zasadach identycznych jak obywatele Rumuni. Oznacza to, że mogą oni podejmować każdy legalny rodzaj pracy. Należy także pamiętać, że wedle prawa rumuńskiego wszystkie umowy o pracę muszą być najpóźniej do dnia podjęcia pracy zgłoszone i zarejestrowane w lokalnym Urzędzie Pracy.

    Pracownicy oddelegowani czasowo z Polski do pracy w Rumunii muszą zgłosić ten fakt w terenowym inspektoracie pracy. Standardowo dane kontaktowe takiego urzędu powinny zostać przekazane firmie polskiej przez rumuńskiego lub zagranicznego odbiorcę świadczonych usług. Przykład formularza, który należy dostarczyć do inspektoratu jest do pobrania na stronie WPHI Bukareszt (warto pamiętać, że beneficjent świadczonych usług również musi przekazać wypełniony formularz do tego samego inspektoratu). Zawiadomienie powinno być dostarczone do inspektoratu pracy najpóźniej w dniu poprzedzającym rozpoczęcie pracy. Informacje o wszelkich zmianach dot. delegowanych pracowników muszą również być przekazane do lokalnego inspektoratu. Kary za niedostarczenie ww. formularza wynoszą od 4500 RON do 9000 RON.

    W razie kontroli konieczne może się okazać przedstawienie kopii kontraktu z inwestorem na świadczenie usług związanych z oddelegowaniem pracowników.

    5.3. Nabywanie i wynajem nieruchomości[2].

    Od 1 stycznia 2012 r. obywatele UE mogą bez przeszkód dokonywać zakupu ziemi w Rumunii na cele inwestycyjne. W siedmioletnim okresie przejściowym od dnia akcesji Rumunii do UE do 1 stycznia 2014 r. obywateli UE obowiązuje natomiast ustawowy zakaz nabywania ziemi rolnej przez cudzoziemców. Zakaz ten nie dotyczy jednak rezydentów, tj. osób prawnych zarejestrowanych w Rumunii (w tym spółek ze 100% udziałem kapitału zagranicznego) oraz osób fizycznych zamieszkałych na stałe w Rumunii.

    W efekcie ponad 700 tys. ha ziemi rolnej w Rumunii (8,5% ogólnego areału gruntów ornych) znajduje się już w posiadaniu cudzoziemców. Wg rumuńskiego ministerstwa rolnictwa prawie połowa gruntów należących do obcokrajowców przypada na inwestorów z Włoch (24,3% ww. powierzchni), Niemiec (15,5%) i krajów arabskich (łącznie 10%). Do węgierskich właścicieli należy 8,2% ww. powierzchni, kolejne miejsca zajmują inwestorzy z Austrii i Hiszpanii (po 6%), Danii (4,3%), Holandii i Grecji (po 2,4%). Prawie 6% stanowi natomiast własność podmiotów, w których udziały posiadają spółki zarejestrowane na Malcie, Cyprze, w Monako, San Marino i Luksemburgu. W 2011 r. liczba gospodarstw/przedsiębiorstw rolnych w Rumunii należących do cudzoziemców wzrosła o 74 – do 709. Największe areały ziemi będącej własnością zagranicznych podmiotów znajdują się w województwie Timiş (133,8 tys. ha; ponad dwukrotny wzrost w porównaniu do 2010 r.).

    Osoby zainteresowane nabyciem lub dzierżawą ziemi rolnej mogą się zgłosić do Agencji Nieruchomości Państwowych (Agenţia Domeniilor Statului; www.domeniilestatului.ro), działającej przy rumuńskim Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Zajmuje się ona dzierżawą gruntów rolnych należących do rumuńskiego Skarbu Państwa (na stronie znajduje się m.in. lista tego typu gruntów wraz z danymi teleadresowymi terenowych oddziałów Agencji zajmujących się bezpośrednią obsługą firm zainteresowanych dzierżawą).

    Ciekawym i relatywnie miarodajnym źródłem informacji nt. rumuńskiego rynku nieruchomości jest strona www.realestate.ro, która gromadzi oferty z kilkuset agencji pośrednictwa handlu nieruchomościami. Lista firm pośrednictwa handlu nieruchomościami dostępna jest na stronie www.imobiliarepro.com/agentii-imobiliare.htm.

    W Rumunii agencje pośrednictwa zwyczajowo pobierają, jako opłatę za usługę, zarówno od właściciela jak i od wynajmującego mieszkanie, po 50% jednomiesięcznego czynszu. W przypadku sprzedaży nieruchomości stawka dla agencji może sięgnąć 2-3% wartości nieruchomości.

    Kryzys gospodarczy i recesja w latach 2009-2010 przyczyniły się do spadku cen zakupu i wynajmu ziemi i nieruchomości (ceny ziemi rolnej w Rumunii zaczynają się od 2500 EUR/ha).

    5.4. System zamówień publicznych[3].

    Zamówienia publiczne w Rumunii nadzorowane są przez Krajową Jednostkę ds. Regulowania i Monitorowania Zamówień Publicznych (ANRMAP, Autoritatea Naţională pentru Reglementarea şi Monitorizarea Achiziţiilor Publice; www.anrmap.ro). ANRMAP jest instytucją odpowiedzialną za realizację polityki w zakresie zamówień publicznych, w tym m.in. za: opracowanie aktów prawnych, prowadzenie monitoringu, analiz i nadzoru nad postępowaniami o zamówienie publiczne, reprezentowanie Rumunii na forach instytucji unijnych, inicjowanie działalności szkoleniowej w zakresie zamówień publicznych, prowadzenie działalności doradczej dla zamawiających. Dba o to, by system zamówień publicznych w Rumunii spełniał standardy UE i w jej ramach był dostępny również dla podmiotów m.in. polskich.

    W strukturze Ministerstwa ds. Gospodarki i Finansów funkcjonuje Wydział ds. Koordynacji i Weryfikacji Zamówień Publicznych (Unit for Coordinating and Verifying Public Procurement), którego rolą jest kontrola zgodności aspektów proceduralnych postępowania przetargowego z prawem w zakresie zamówień publicznych, koncesji na roboty oraz koncesji na usługi począwszy od publikacji ogłoszenia o zamówieniu aż do udzielenia zamówienia i zawarcia umowy.

    Głównym aktem prawnym regulującym system zamówień publicznych w Rumunii jest Nadzwyczajne Rozporządzenie Rządu (Government Emergency Ordinance) nr 34/2006 w zakresie udzielania zamówień publicznych, koncesji na roboty budowlane oraz koncesji na usługi (http://www.anrmap.ro/indexro.php?page=legislatie_nationala_34_2006_en).

    Wszystkie ogłoszenia o przetargach publikowane są w portalu Elektronicznych Zamówień Publicznych eLicitatie (http://www.e-licitatie.ro/Public/Common/Content.aspx?f=PublicHomePage ), który prezentuje oferty i zamówienia administracji i podmiotów publicznych. Zamówienia po publikacji na stronach eLicitatie zamieszczane są także w rumuńskim Monitorze Oficjalnym, www.monitoruloficial.ro.

    System odwoławczy. Za rozpatrywanie skarg w zakresie zamówień publicznych w Rumunii odpowiada Krajowa Rada ds. Rozpatrywania Skarg (Consiliul Naţional de Soluţionare a Contestaţiilor – C.N.S.C.). Instytucjonalnie Rada podlega rządowi, ale jest niezależna w swoich decyzjach. Posiada uprawnienia w zakresie rozpatrywania skarg, wniesionych w trakcie procedury przetargowej, przed podpisaniem umowy, przez wyspecjalizowane zespoły. Dodatkowe informacje o Krajowej Radzie ds. Rozpatrywania Skarg, jak i o systemie odwoławczym Rumunii, można znaleźć na stronie: http://www.cnsc.ro/index.php/en. W zakresie postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, po zawarciu kontraktu, skargi rozpatrywane są przez sądy okręgowe, a odwołania przez – Regionalny Sąd Apelacyjny lub – w przypadku zamówień w dziedzinie infrastruktury – Bukareszteński Sąd Apelacyjny.

    5.5. Ochrona własności przemysłowej i intelektualnej.

    Agendą rządową odpowiedzialną za ochronę własności przemysłowej i intelektualnej jest Państwowe Biuro Wynalazków i Znaków Towarowych (Oficiul de Stat
    pentru Invenţii şi Mărci). W kompetencji Biura leży opracowywanie krajowych przepisów prawnych w zakresie ochrony własności przemysłowej oraz strategii działań w tej dziedzinie.

    Rumunia jest członkiem Światowej Organizacji Własności Intelektualnej (World Intellectual Property Organization - WIPO) i podpisała umowę o współpracy z Europejską Organizacją Patentową (European Patent Organization) ws. uznawania w Rumunii patentów europejskich.

    Prawo w zakresie ochrony własności przemysłowej jest zgodne z wymogami międzynarodowymi w tej dziedzinie. Składają się na nie następujące przepisy prawne: Ustawa patentowa (no.64/1991); Ustawa dot. Znaków Towarowych i Wskaźników Geograficznych (no.84/1998); Ustawa ws. Wzornictwa Przemysłowego (no.129/1992); Ustawa ws. Praw Autorskich (8/1996).


    [1]Źródło: Opracowanie Wydziału Promocji, Handlu i Inwestycji Ambasady RP w Bukareszcie http://www.bukareszt.trade.gov.pl/pl/przewodnik/article/detail,24,Pobyt_i_praca_w_Rumunii.html

    [2] Źródło: Opracowanie Wydziału Promocji, Handlu i Inwestycji Ambasady RP w Bukareszcie http://www.bukareszt.trade.gov.pl/pl/przewodnik/article/detail,32,Nabywaniewynajem_nieruchomosci.html

    [3] Źródło: opracowania Wydziału Promocji, Handlu i Inwestycji Ambasady RP w Bukareszcie i Urzędu Zamówień Publicznych http://www.bukareszt.trade.gov.pl/pl/przewodnik/article/detail,21,Zamowienia_publiczne.html

    http://www.uzp.gov.pl/cmsws/page/?D;1494

    • Przydatne linki i kontakty

    6.1. Administracja gospodarcza.

    The Ministry of Economy, Commerce and Business Environment:

    http://www.minind.ro

    Address: Calea Victoriei nr. 152, sector 1, Bucharest

    Phone no.: +40 21 319 97 59 interior 2274, +40 21 319 97 35

    Fax : +40.21 319 97 52

    The Ministry of Finance

    www.mfinante.ro

    Strada Apolodor nr. 17, sector 5, cod 050741, Bucureşti

    Phone no.: +40 21 319 97 59

    Fax: +40 21 312 25 09

    The National Bank of Romania:

    http://www.bnr.ro

    Address: Lipscani nr. 25, sector 3, Bucharest, 030031

    Phone no.: +40 21 313 04 10, +40 21 315 27 50

    Fax: +40 21 312 38 31

    The National Institute of Statistics:

    http://www.insse.ro

    Address: Bd. Libertatii 16, Sector 5, Bucharest

    Phone no.: +40 21 318 1871, +40 21 317 7770

    Fax: +40 21 318 1874;

    E-mail: datestat@insse.ro

    National Agency for Tax Administration (ANAF):

    http://anaf.mfinante.ro

    Address: Apolodor nr.17, sector 5, Bucharest, 050471

    Phone no.: +40-21 319.97.50

    Fax: +40- 21 319 98 57

    E-mail: vlad.serbu@mfinante.ro

    The Nuclear Agency and Radioactive Waste:

    http://www.andrad.ro

    Address: Mendeleev nr. 21-25,Sector 1, Bucharest, 010362

    Phone no. + 40 21 316 80 01

    Fax: + 40 21 312 14 10

    E-mail: contact@andrad.ro

    The Authority for State Assets Recovery:

    http://www.avas.ro/

    Address: Str. Cpt. Alex. Serbãnescu nr. 50, sector 1, Bucharest

    Phone no.: Tel: +40 21 303 6510

    Fax: +40 21 303 6680

    E-mail: infopublic@avas.gov.ro

    Financial Guard:

    http://www.gardafinanciara.ro

    Address: Piata Alba-Iulia No.6, Bloc I.5, Sector 3, Bucharest, 031104

    Phone no. + 40 021 316 57 61

    Fax: +40 021 316 57 62

    National Prognosis Commission:

    http://www.cnp.ro

    Romanian Energy Regulatory Authority (Autoritatea Nationala de Reglementare in Domeniul Energiei:

    http://www.anre.ro

    Address: Str. Constantin Nacu 3, Sector 2, Bucharest
    Tel: 0040 21 3112244
    Fax: 0040 21 3124365
    E-mail: anre@anre.ro

    National Authority of Surveillance in Processing Personal Data:

    http://www.dataprotection.ro/

    State Office for Inventions and Trademarks (Oficiul de Stat pentru Inventii si Marci)

    http://www.osim.ro/

    Romanian Center for Trade and Investment (Centrul Roman pentru Promovarea Comertului si Investitiilor Straine)

    http://www.traderom.ro/

    Adress: Str. Apolodor 17, sektor 5, Bukareszt, 050741

    Phone no.: +40 21 318 50 50

    Fax +40 21 311 14 91

    Wydział Promocji Handlu i Inwestycji, Ambasada RP w Bukareszcie

    Str. Atena, Nr. 1,

    sektor 1, 011 832 Bukareszt

    http://www.bukareszt.trade.gov.pl

    tel.:+40 21 310 04 70

    fax: +40 21 310 04 90

    e-mail: bucharest@trade.gov.pl

    Wydział Polityczno-Ekonomiczny (stanowisko ds. ekonomicznych), Ambasada RP w Bukareszcie

    Al. Alexandru 23, Sektor 1, 011821 Bukareszt

    http://www.bukareszt.polemb.net/

    tel: +40 21 30 82 283

    fax: + 40 21 30 82 251

    e-mail: bukareszt.wpe@msz.gov.pl; artur.tarasewicz@msz.gov.pl; crina.barladianu@msz.gov.pl

    6.2. Samorządy gospodarcze.

    Chamber of Commerce and Industry of Romania:

    http://www.ccir.ro

    The National Association for Consumers’ Protection and Promotion of Programs and Strategies from Romania:

    http://www.protectia-consumatorilor.ro

    6.3. Oficjalna prasa ekonomiczna.

    Ziarul Financiar (one page in English):

    www.zf.ro

    Economistul:

    www.economistul.ro

    Nine O’Clock (in English):

    www.nineoclock.ro

    Financiarul

    www.financiarul.ro

    Mediafax (news also in English)

    www.mediafax.ro

    Agerpres (news also in English)

    www.agerpres.ro

    ACT Media (news also in English)

    www.actmedia.eu

     

    Drukuj Drukuj Podziel się treścią: